Zo boren bouwkringlopen nieuwe markten aan
Als onderdeel van een circulair ambachtscentrum draagt een bouwkringloop bij aan het verminderen van bouwmateriaal als afvalstroom door het een tweede leven te geven. Het lijkt logisch om veel tweedehands bouwproducten zoals hout en gereedschap te hergebruiken voor een fractie van de kosten. Maar zorgen voor vraag en aanbod is bij gebruikte bouwmaterialen makkelijker gezegd dan gedaan. Hoe pakken verschillende initiatieven dit aan?
Een bouwkringloop kan niet zonder nauwe banden
In het Twentse Tubbergen start dit najaar een nieuw circulair ambachtscentrum. De Rondgang is een samenwerking tussen de gemeentelijke milieustraat, afvalverwerkingsbedrijf Renewi, kringloopwinkel De Beurs en een circulair sloop- en saneringsbedrijf Kamphuis. Het idee is dat mensen op een fysieke rotonde hun afval of goederen een nieuwe bestemming kunnen geven voordat het bij de milieustraat belandt. Hubert Boerrigter is kwartiermaker voor dit initiatief en zag de gedeelde ambitie van alle bedrijven om spullen en grondstoffen te redden. “Dus waarom niet samen inzamelen? Alle bedrijven zijn op nog geen 50 meter van elkaar gevestigd.”
Die nabijheid heeft al eerder geholpen bij de totstandkoming van een ander circulair initiatief. Het zorgde voor een nauwe band tussen twee organisaties van het Rondgang-ecosysteem. Kringloopwinkel de Beurs en Omgekeerd Bouwen (het sloopproject van Kamphuis dat een grondstroom maakt van sloopafval) werkten eerder samen om een bouwkringloop te realiseren.
In deze bouwkringloop, een “shop-in-shop” van Omgekeerd Bouwen in de kringloopwinkel, worden tweedehands bouwmaterialen na de sloop gepresenteerd alsof het een nieuw product is. Van isolatiemateriaal tot tegels of glazen panelen: alles wordt namelijk zorgvuldig gedemonteerd uit een pand. Op deze locatie kan je niet alleen zien wat er te koop is. Beide partijen zetten een extra stap om te laten zien wat je met de materialen kan doen. Zo wordt bijvoorbeeld getoond hoe je met bepaald hout een visgraatvloer kan leggen en ze laten zien hoe delen van een oude gymvloer kunnen dienen als kleurrijk tafelblad.
Gezamenlijke visie
Het delen van een ruimte is dus belangrijk, maar ook, zoals Hubert opmerkte, een gezamenlijke visie. We delen ons pand én onze gedachte met Kringloopbedrijf de Beurs: want beide zien we potentie in afgedankte materialen en producten, staat niet voor niets op de website van Omgekeerd Bouwen.
Het is een initiatief waar Hubert flink bewondering voor heeft; het past goed in het ecosysteem van de Rondgang. “Het systeem van Omgekeerd Bouwen, dat naast de shop-in-shop ook rechtstreeks aan consumenten en bedrijven verkoopt met een fysieke en online winkel, zit financieel goed in elkaar. De balans tussen vraag en aanbod heeft zich bewezen. Voor de hele Rondgang is dat nog een zoektocht, want wij richten ons ook op de sociale waarde van ons initiatief met de toevoeging van bijvoorbeeld een Repair Café. Materiaalverkoop, van alles wat we binnenkrijgen, zal nu nog relatief weinig opleveren. Maar we zijn blij met de locatie waar alle partners al dicht bij elkaar zitten. Je moet die fysieke ruimte en nabijheid wel hebben. Dat gaat helpen bij al onze circulaire samenwerkingen, niet alleen bij een bouwkringloop.”
Ruimte als randvoorwaarde
Ook in Leeuwarden is er genoeg ruimte voor het realiseren van een plek voor circulaire bouwmaterialen. Sinds dit voorjaar kent de kringloopstichting Estafette, onderdeel van de Friese afvalverwerker Omrin, een bouwkringloop op haar locatie in Leeuwarden. De winkel werd opgesplitst en zo kwam 250 m2 aan ruimte vrij. Deze dient als sorteerruimte en opslag van afgedankte bouwmaterialen. Ook is er een speciale afdeling voor gebruikt gereedschap en kan je er in kleine hoeveelheden spijkers en schroeven kopen. Ook tweedehands hout en sanitair vinden hier een plekje.
Hoe kwam dit initiatief van de grond? Zoals vele circulaire initiatieven ontstond het uit de wil om zo min mogelijk verspillen. Bij de kringloop kwamen al bruikbare bouwmaterialen binnen, maar er kon steeds geen goede bestemming worden gevonden voor direct hergebruik. Reden voor Bert Elderhuis, manager van de Estafette Recycle Boulevard, om met collega’s op onderzoek uit te gaan. Door middel van benchmarkbezoek aan andere kringloopwinkels werd eerst een beeld gevormd van de mogelijkheden en valkuilen van een bouwkringloop. Ook bouwde Estafette een netwerk van regionale bouwbedrijven voor de aanvoer van bouwmateriaal. De financiering voor deze bouwkringloop kwam van provincie Friesland, gemeente Leeuwarden en de Rabobank. Dit voorjaar opende de op de locatie van de Recycle Boulevard.
Hoe zorg je voor een goede balans van vraag en aanbod?
De aanpak van Omgekeerd Bouwen werkt al een tijdje. Ook Klustafette kan al rekenen op voldoende vraag én aanbod. Bert: “We hadden al goed ingeschat dat we met de verkoop van tweedehands bouwmaterialen geen problemen zouden ondervinden, gezien de vele bezoekers die wij trekken. Je moet zorgen voor genoeg aanbod.” Volgens Willette Boersma, manager van de Estafette-winkels, komt dat door Berts gesprekken op de werkvloer met bedrijven die bouwmateriaal komen leveren. Dat heeft het balletje in de circulaire kringen van Friesland laten rollen. “Bouwbedrijven weten ons nu ook zelf te vinden: pas geleden is nog 100 kuub hout gered van verbranding. Het is vervolgens de vraag hoe je alle aandacht vasthoudt.”
Hoe houd je een bouwkringloop levend?
Aandacht is cruciaal, vindt ook Bert: “Je hebt gepassioneerde, intrinsiek gemotiveerde medewerkers nodig die de winkel netjes en aantrekkelijk houden.” Hij ziet het belang van ruimte en locatie voor een goedlopende circulaire bouwkringloop. “Maar met alleen ruimte red je het niet. Communicatie over het project, mondeling of via een website of nieuwsbrief, moet je écht volhouden na de opstartfase. Want bij veel initiatieven verslapt de aandacht,
