De kracht van een meubelfestival: kleinere afvalberg, grotere bewustwording

Op een meubelfestival worden doorgaans meubels en andere inboedel verzameld en gratis weggegeven, maar de precieze invulling en doelgroep verschillen per lokaal circulair netwerk.

Ook Djoeke Delnooz en Monique te Selle van Winnen! in Delft - een circulair ambachtsnetwerk - en Kim Le Noble, projectleider Schone en Circulaire stad bij de gemeente Rotterdam, bekijken een meubelfestival elk met een andere bril. Djoeke vanuit haar taak als kwartiermaker, met als opdracht om het circulaire netwerk groter en sterker te maken; Monique ook als kwartiermaker, maar met de opdracht om meubels te redden en het doorgeven te bevorderen in een wijk met sociale problematiek waar een groot renovatieproject gaande is. Dat laatste vraagt om opruimen en zorgt dus voor een reststroom. Kim bekijkt een meubelfestival vanuit haar werk aan de Rotterdamse grondstoffennota, waarin nauw wordt samengewerkt met haar collega's van Rotterdam Circulair. De gedeelde missie binnen de gemeente: hergebruik van grof huishoudelijk afval stimuleren.

Kleinere afvalberg

Een meubelfestival draagt dus bij aan al hun doelen: het verminderen van de afvalberg en verhogen van bewustwording rond circulariteit. Die conclusie werd deels bevestigd door data. In Rotterdam werd data verzameld om de impact van een milieufestival te duiden. Kim: “Het leverde goede cijfers voor afvalvermindering op, relevant voor onze grondstoffennota. Zo werd er bijna 15.000 kilo aan meubels en huisraad meegenomen; spullen die niet als afval verwerkt hoefden te worden. En via het aanmeldingssysteem hebben we ook data opgevraagd. Zo krijgen we veel inzicht in de doelgroep. Er waren bijvoorbeeld studenten die het afgelopen jaar niets tweedehands hadden gekocht. Dan weet je dat er nog veel potentie onder studenten is. Ook maten we wat er precies overbleef: stoelen en bedden zijn minder nodig. Dus kan je volgende keer het aanbod beter met de vraag matchen.”

Free Furniture Festival Rotterdam

Geïnspireerd door Delft vorig jaar organiseerde de gemeente Rotterdam op 21 augustus voor het eerst het Free Furniture Festival voor studenten (van mbo tot wo). Kim: “In een grote zaal hadden we de ruimte duidelijk ingedeeld met looplijnen en zones voor verschillende soorten spullen naast meubels, zoals bestek en borden. We werkten met een verplichte aanmelding en een incheckbalie. Er waren uiteindelijk meer dan 650 aanmeldingen voor het festival. Op de dag zelf werden er per keer 50 studenten doorgelaten, en de helft van alle meubels was binnen drie kwartier weg”, vertelt Kim trots. De spullen kwamen van verschillende partners, zoals kringloopwinkels Het Goed en Rataplan, weggeefwinkels, twee verzameldagen van stichting De Ontspulknul en Rotterdamse milieuparken. De tweedehands inboedel werd opgeslagen bij een milieupark en in de week van het festival in één keer naar de locatie aangevoerd, de Erasmus Universiteit. Aan het einde van de dag was ongeveer 85% van alle spullen meegenomen. De rest werd grotendeels opgeslagen voor het volgende event, en enkele meubelstukken werden geselecteerd voor lessen in upcycling voor studenten van het Hout- en Meubileringscollege (HMC). Een klein deel moest alsnog worden weggegooid.

ZerO Waste Market Delft

Een dag eerder verliep in Delft de ZerO Waste Market totaal anders. Daar werd gekozen om de organisatie samen met de studenten van de oWee (openingsweek) te doen. WINNEN! in Delft heeft de relaties en het netwerk, de studenten de helpende handen. De doelgroep was niet alleen studenten, maar ook andere inwoners van Delft. Het evenement trok ook veel statushouders. Het event was buiten en er was geen wachtrij. Ook hoefde je je niet van tevoren aan te melden. “Dat leverde een mooie georganiseerde chaos op”, vertelt Djoeke. “En het ‘reserveren’ van een meubel ging heel organisch: studenten gingen erop zitten totdat hun vervoer er was, of belden vrienden om even op de bank te passen. Er hing een leuke sfeer met veel blije gezichten”, herinnert ze zich. En naast drie kringloopbedrijven en een verhuisbedrijf waren er dit jaar nog twee nieuwe partners aangesloten die studenten blij konden maken met oude inboedel (studentenhuisvester DUWO) of winkelvoorraad die niet meer verkocht kon worden (IKEA). Aan het einde van de dag werden de overgebleven meubels weer meegenomen door een andere partner: afvalverwerker Avalex. Dit bedrijf was ook een leverancier van veel meubels voor het festival, die op de milieustraat werden afgevangen door de Kringloopcoaches.

Voordelen voor circulaire ambachtscentra

Volgens Kim heeft het meubelfestival in Rotterdam veel goeds opgeleverd voor het concreet maken van werken aan circulariteit. “Het festival laat allerlei activiteiten van een circulair ambachtscentrum zien: van weggeefwinkel tot reparatie en upcycling en uiteindelijk afvalinname. Toen veel spullen op waren, hebben we ter plekke ook mensen kunnen doorverwijzen naar een circulair ambachtscentrum (de HER in Rotterdam), de kringloopwinkels en de weggeefwinkels door middel van flyers". Hiermee bereik je een doelgroep die je anders niet had bereikt, waardoor je de zichtbaarheid van allerlei lokale circulaire activiteiten vergroot.”

De initiatiefnemers in Delft zien vooral kansen in de netwerkfunctie van een dergelijk evenement. Monique: “Het is de ideale aanleiding om nieuwe gesprekken aan te gaan met partners binnen een circulair ambachtsnetwerk, zoals met milieustraten over een inzamelpunt. Het momentum is waardevol.” Ook vinden Djoeke en Monique dat sommige schakels binnen een circulair ambachtsnetwerk nog worden verrast. “Een kringloopwinkel ging er niet meer vanuit dat een tafel vol krassen nog enige waarde had. Maar een student werd er heel gelukkig van. Ook binnen het circulaire netwerk was er dus nog ruimte voor meer bewustwording: het besef dat iets van weinig waarde geen afval hoeft te zijn.”

Sociale waarde

Ook sociale waarde is van belang: “Een meubelfestival kan de opgave van de circulaire economie verbinden met sociaal-maatschappelijke opgaven, zoals armoedebestrijding. Een meubelfestival is makkelijk op te schalen en sluit mooi aan bij de doelstelling van een circulair ambachtscentrum”, zegt Kim. zegt Kim.

Dat vindt Monique van Winnen in Delft ook: zij verkent of hyperlokaal doorgeven van meubels bij een renovatieproject van huurwoningen ook kan werken. “We maken een soort mini-kringloop. Mensen die tijdens de renovatie hun huis uit moeten, en wat inboedel kwijt willen, kunnen deze aanbieden voor anderen in plaatselijke garageboxen. Het onderwerp circulariteit komt zo letterlijk dicht bij inwoners.”

Zowel Djoeke en Monique als Kim zijn na het meubelfestival overtuigd: dit zou eigenlijk standaard onderdeel moeten worden van elke studentenintroductieweek. Hiermee bieden ze nieuwe startende inwoners een kans én geven ze iedereen wat mee – letterlijk en figuurlijk.