De value case: zo breng je de meerwaarde van jouw circulaire ambachtscentrum in kaart
In steeds meer regio’s worden circulaire ambachtscentra opgericht. Dit zijn locaties of netwerken waarin milieustraat, kringloop, reparatie, sociaal domein en onderwijs samenwerken aan meer hergebruik. Veel partijen lopen er tegenaan dat ze de brede maatschappelijke waarde van een circulair ambachtscentrum niet goed in kaart kunnen brengen. Dit kan de gemeente ervan weerhouden te investeren in een initiatief en hierdoor komen niet alle initiatieven van de grond. Met de value case laat je de brede waarde van een initiatief zien: minder afval richting de verbrandingsoven, meer producthergebruik, lokale grip op grondstoffen en betekenisvolle werkgelegenheid voor mensen die anders langs de zijlijn blijven staan.
Wat is de value case?
Copper8 heeft in 2024, in opdracht van het programma Circulair Ambachtscentrum, een cursus gecreëerd over de value case methodiek. In deze cursus leren deelnemers hoe zij de brede maatschappelijke waarde van hun initiatief inzichtelijk kunnen maken. Die onderbouwing helpt om gemeenteraadsleden en wethouders te overtuigen van de investering die een circulair ambachtscentrum aan de voorkant vraagt. Daarnaast ondersteunt de value case bij het betrekken van andere partijen, bijvoorbeeld uit het sociaal domein.
Binnen deze methodiek wordt gekeken naar drie aspecten:
- Financieel
- Ecologisch
- Sociaal
De aspecten worden hieronder kort toegelicht:
Financieel
Dit is de traditionele ‘businesscase’. Een circulair ambachtscentrum kan inkomsten genereren, bijvoorbeeld uit de verkoop van ingezamelde goederen in de kringloopwinkel of uit cursussen en workshops. Tegelijkertijd zijn er kosten. Bij een circulair ambachtscentrum op één locatie moet vaak een gebouw gebouwd of verbouwd worden. Ook wordt vaak een kwartiermaker ingezet om samenwerking tussen partijen op te zetten.
Daarnaast spelen vermeden verwerkingskosten een belangrijke rol. Door materialen apart in te zamelen voor hergebruik, komen ze bijvoorbeeld niet in het grofvuil terecht en hoeven ze dus niet te worden verbrand. Ook kunnen kosten worden vermeden door producten te demonteren tot monostromen die geschikt zijn voor recycling. Deze vermeden kosten worden meegenomen in de value case om de financiële potentie van hergebruik en recycling te onderbouwen.
Ecologisch
De ecologische impact van een circulair ambachtscentrum, ten opzichte van de huidige situatie, breng je in kaart met milieuprijzen. Milieuprijzen koppelen een bedrag aan de impact die een activiteit heeft op het milieu. Zo leidt verbranding van grof huishoudelijk afval tot uitstoot en andere milieueffecten. Steeds vaker wordt hier door overheden een prijs aan gekoppeld, via CO₂‑beprijzing.
Door dit op te nemen in de value case, ontstaat een vertaling van duurzame impact naar financiële waarde en wordt zichtbaar welk milieueffect wordt vermeden door hergebruik en reparatie binnen het circulaire ambachtscentrum.
Sociaal
De circulaire ambachtscentra dragen bij aan de sociale doelstellingen van de gemeente. In een circulair ambachtscentrum vinden mensen uit vele doelgroepen van het sociaal domein werk: van statushouders tot mensen die eerst een uitkering hadden.
Het sociale aspect is een belangrijk onderdeel van de businesscase, omdat er vaak subsidiemogelijkheden zijn iemand uit deze doelgroep in dienst genomen wordt. Omdat de circulaire ambachtscentra vaak blijvend werkplekken bieden aan mensen van het sociaal domein, vormen deze subsidies een stabiele factor in het financiële plaatje.
Aan de slag met de value case
Er zijn meerdere manieren om met de value case te werken:
- Elk jaar wordt een cursus value cases georganiseerd. Dit is een driedaagse fysieke cursus waarin deelnemers stap voor stap worden meegenomen in het opstellen van een value case. Daarbij wordt gewerkt aan een eigen casus. Houd de nieuwsflits in de gaten voor de nieuwste editie. Tijdens verschillende regiobijeenkomsten is er ook aandacht voor dit onderwerp in de vorm van een spoedcursus.
- Copper8 heeft een Excel ontwikkeld waarin initiatieven eigen gegevens kunnen invullen om de value case in kaart te brengen. Vraag dit aan via het contactformulier.
- We werken aan een online tool om op de website gemakkelijk eigen gegevens in te vullen. Deze wordt later in 2026 verwacht.
Heb je vragen over de value case? Laat het weten via het contactformulier.
Wil je de berekening voor het sociaal domein alvast maken? Berenschot heeft, in opdracht van Cedris en Divosa, een rekentool ontwikkeld waarmee je de maatschappelijke kosten en baten van de inzet van mensen die loonkostensubsidie krijgen kan uitrekenen.