FAQ

Een circulair ambachtscentrum is een locatie of een netwerk waarbij partijen samenwerken aan het verminderen van afvalstromen en het realiseren van hoogwaardig product- en materiaalhergebruik. Daarbij worden minimaal de functies van een milieustraat, kringloopwinkel, reparatiewerkplaats, onderwijs en het sociaal domein gecombineerd, waardoor spullen en materialen langer in gebruik blijven en onnodig storten en verbranden wordt voorkomen.

Het sociaal domein kan bijvoorbeeld een gemeente met de afdeling werk/inkomen of vergelijkbaar zijn, een werkontwikkelbedrijf of een sociaal ondernemer.

Het doel is hoogwaardig product- en materiaalhergebruik. Daarnaast biedt een circulair ambachtscentrum ook werkplekken, deels aan mensen met een ondersteuningsbehoefte.

Met een landelijk dekkend netwerk bedoelen we dat elke milieustraat in Nederland een inzamelpunt voor herbruikbare goederen heeft en er onderlinge afspraken gemaakt zijn met afnemers van herbruikbare en te repareren goederen (zoals kringloopwinkels en reparatieplekken). Dit betekent dus niet dat elke milieustraat een circulair ambachtscentrum op die locatie moet hebben, maar dat ook kan worden samengewerkt in een regionaal netwerkverband. Omdat veel milieustraten en kringloopwinkels al met het sociaal domein samenwerken, wordt die link automatisch gelegd. Door deze structuur krijgt iedere inwoner de gelegenheid om bewust met diens spullen om te gaan. Als dat in heel Nederland zo is, dan spreken we van een landelijk dekkend netwerk van circulaire ambachtscentra.

Circulaire ambachtscentra (CA) vinden zowel plaats op één locatie als in een netwerk.

• Bij een CA op één locatie is er een gebouw op of direct naast de milieustraat waar de activiteiten plaatsvinden. Bij zo’n CA worden herbruikbare goederen ingezameld op de milieustraat, die naar de naastgelegen kringlooporganisatie gaan. Reparatie vindt ook plaats in dat gebouw, net als onderwijsactiviteiten. Door de hele locatie heen werken mensen vanuit het sociaal domein.
• Bij een CA in een netwerk vinden ook de activiteiten van de vijf bouwstenen plaats, alleen niet allemaal op één locatie. Herbruikbare goederen worden wel ingezameld op de milieustraat, maar worden dan getransporteerd naar afnemers elders in de stad/regio (zoals de kringlooporganisatie). Te repareren producten komen bij de reparateur in het netwerk terecht, of inwoners weten deze plek zelf te vinden. Het CA is ook gekoppeld aan onderwijsinstellingen in de regio. Ook hier werken door de verschillende bouwstenen heen mensen vanuit het sociale domein.

Zie voor een visuele toelichting de infographic.

De R-ladder geeft het niveau van circulariteit aan. Hoe hoger een strategie op de R-ladder staat, hoe meer circulair de strategie is. Strategieën hoger op de ladder besparen dus meer grondstoffen.

De bijdrage van het circulaire ambachtscentrum (CA) aan de R-ladder zit vooral op:

• Reuse: hergebruik van producten
• Repair, refurbish, remanufacture en repurpose: reparatie, upcycling en hergebruik van productonderdelen

Door samen te werken binnen een CA, zorg je dat minder producten en materialen naar verbranding (recover) en recycling gaan.

Onderwijsactiviteiten kunnen daarnaast bijdragen aan ‘refuse en rethink’ door scholieren anders te laten denken over hoe ze omgaan met hun spullen.

Zie voor de laatste update de interactieve kaart. In juli 2026 zijn het 83 circulaire ambachtscentra, verspreid over heel Nederland.

Vanwege de verschillende variaties die een circulair ambachtscentrum (CA) kan aannemen, is het lastig hier een richtlijn voor te geven. We zien kleinschalige CA waarin bijvoorbeeld lokale ondernemers en andere partijen samenwerken, dat kan op het niveau van een dorp. We zien ook grootschaligere, regionale centra waar meerdere gemeenten bij betrokken zijn.

Er zijn vijf verplichte bouwstenen:

1. De milieustraat. Bij een traditionele milieustraat wordt alleen ingezameld voor storten, verbranden en recyclen. Binnen een circulair ambachtscentrum worden op de milieustraat ook herbruikbare goederen ingezameld. De milieustraat biedt ook vaak werkplekken voor mensen met een ondersteuningsvraag.
2. De kringlooporganisatie. De kringlooporganisatie is één van de partijen waar de ingezamelde goederen van de milieustraat naartoe kunnen. Daarnaast vinden in de kringloop, naast verkoop van tweedehands spullen, vaak ook andere activiteiten plaats: reparatie of upcycling in werkplaatsen, sorteren van binnengekomen goederen, etc. De kringlooporganisatie biedt ook vaak werkplekken voor mensen met een ondersteuningsvraag.
3. Een reparatieplek. Dit kan een Repair Café zijn, waar de inwoner een product samen repareert met een reparateur, of een reparatiewerkplaats, waar bijvoorbeeld fietsen zonder eigenaar worden gerepareerd.
4. Het sociaal domein. Dit zijn mensen met een arbeidsuitdaging of ondersteuningsbehoefte die werk vinden in het circulaire ambachtscentrum. Deze mensen werkten van origine al vaak bij de milieustraat of de kringloop.
5. Het onderwijs. Het circulair ambachtscentrum kan bijvoorbeeld lessen geven over circulariteit op basisscholen of stageplekken bieden aan het hoger onderwijs.

Naast de vijf bouwstenen staat het circulaire ambachtscentra (CA) vrij om bij andere partijen aan te haken. Een aantal voorbeelden:

• Een demontagehal, waar bijvoorbeeld meubels worden gedemonteerd naar monostromen. Deze stromen kunnen dan gerecycled worden.
• Ondernemers of commerciële partijen. Zo kan je op de milieustraat ook inzamelen voor lokale ondernemers. Er zijn ook CA die samenwerken met grote bedrijven.
• Een werkplaats voor upcycling. Hier wordt van oude materialen iets nieuws gemaakt.
• Initiatieven voor de deeleconomie, bijvoorbeeld door bakfietsen uit te lenen voor transport van spullen.

Zie ook de infographic voor een visuele toelichting op de bouwstenen.

[Wat zijn bouwstenen – zie hierboven]

Door samen te werken met de vijf bouwstenen (milieustraat, kringloop, reparatie, sociaal domein en onderwijs), wordt het mogelijk producten en materialen te ‘redden’ van de verbranding/recycling en hoogwaardiger te gebruiken. De bouwstenen zetten deels in op hoogwaardig hergebruik (zoals de kringloop), maar ook op reparatie. Daarnaast zorgt de betrokkenheid van de milieustraat ervoor dat producten en materialen apart worden ingezameld, in plaats van te worden verbrand of gerecycled. Door de betrokkenheid van het sociaal domein, wordt ook sociale impact in de vorm van werkplekken gerealiseerd. Het onderwijs zorgt ervoor dat de volgende generatie ook op een circulaire manier naar grondstoffen gaat kijken.

Volgens de definitie die we binnen het programma hanteren wel. Zo was het in het verleden alleen mogelijk subsidie te krijgen, als werd voldaan aan de definitie. Daarnaast worden alleen circulaire ambachtscentra die aan de definitie voldoen, toegevoegd aan de interactieve kaart.

Bij een traditionele milieustraat wordt alleen ingezameld voor storten, verbranden en recyclen. Binnen een circulair ambachtscentrum (CA) worden op de milieustraat ook herbruikbare goederen ingezameld.

Daarnaast is een milieustraat één van de bouwstenen van een CA. Pas als de milieustraat samenwerkt met de vier andere bouwstenen (op die locatie of als netwerk), wordt het een CA genoemd.

Een circulair ambachtscentrum is een samenwerking van verschillende partijen, er is dus niet per sé een ‘eigenaar’. Wel is het nuttig om een projectleider of kwartiermaker te hebben die het geheel coördineert. Wie dit is, verschilt in de praktijk. Soms is dit iemand vanuit een betrokken gemeente. Soms trekt een kringloopwinkel het geheel. Het is ook mogelijk om (gezamenlijk) iemand in te huren als coördinator.

De gemeente is niet één van de verplichte vijf bouwstenen van een circulair ambachtscentrum (CA). Maar de gemeente is de verantwoordelijke partij voor de milieustraat. Om de milieustraat te betrekken bij het CA, is dus medewerking van de gemeente nodig.

Er zijn gemeenten die een grote rol pakken in het opstarten of coördineren van een CA. Andere gemeenten besteden dit uit aan een ingehuurde partij of zijn op de achtergrond betrokken, bijvoorbeeld omdat een kringlooporganisatie de leiding pakt.

Als je je als partner aan wil sluiten bij een bestaand circulair ambachtscentrum (CA), kan je op de interactieve kaart opzoeken welke initiatieven er al lopen in jouw regio. Daar staan ook contactgegevens vermeld. Is er nog geen CA in jouw regio? Ga op zoek naar medestanders in de Whatsappgroep. Je kan ook met het kernteam in gesprek om hierover te sparren via het contactformulier.

Als je op de milieustraat een innamepunt inricht voor herbruikbare goederen, kan het zo zijn dat de goederen geen afvalstatus krijgen. Er moet dan wel voldaan worden aan de voorwaarden uit de Handreiking voortgezet gebruik op de milieustraat.

De afvalstoffenheffing is bedoeld om te besteden aan het inzamelen scheiden en verwerken van huishoudelijk afval. Grondslag voor deze heffing is artikel 15.33 Wet milieubeheer*. Materialen die zijn ingezameld via de route voortgezet gebruik, zijn geen afval en vallen hier daarom buiten.

* De gemeenteraad kan ter bestrijding van de kosten die voor haar verbonden zijn aan het beheer van huishoudelijke afvalstoffen een heffing instellen, waaraan kunnen worden onderworpen degenen die, al dan niet krachtens een zakelijk of persoonlijk recht, gebruik maken van een perceel ten aanzien waarvan krachtens de artikelen 10.21 en 10.22 een verplichting tot het inzamelen van huishoudelijke afvalstoffen geldt.

Binnen de huidige regels geldt het volgende: als je, als gemeente, je op de markt begeeft door producten/materialen te “verhandelen” (dat kan ook gratis zijn), heb je te maken met de Wet Markt en Overheid. Dit is onder andere het geval als een gemeente materialen in gaat zamelen op de milieustraat en door wil verkopen (of gratis weggeven) aan een andere partij. Doel van de wet is dat de er geen oneerlijke voordelen ontstaan op de markt door de marktdeelname van de overheid.

Het is binnen deze context mogelijk als gemeente om een Besluit van Algemeen Belang te nemen. Hierbij besluit de gemeente dat een bepaalde actie, bijv. dat inzamelen van hout op de milieustraat een activiteit is in het algemeen belang. (bijvoorbeeld in het kader van grondstoffenefficiëntie, om de circulaire economie te bevorderen). Zie ook Concurrentie tussen overheid en markt | ACM

Deze wetgeving valt onder het toezicht en handhaving van de Autoriteit Consument & Markt (ACM).

Sommige CA willen juridisch gezien ook samenwerken. Op de pagina 'Welke opties heb je om als circulair ambachtscentrum samen te werken als rechtspersoon' staat een overzicht van welke smaken het Nederlandse recht heeft voor zowel privaatrechtelijke als publiekrechtelijke rechtspersonen.

Vaak bestaat er verwarring tussen reparatie, upcycling en refurbishment. Met reparatie bedoelen we hier het herstellen van een beschadigd of defect voorwerp of apparaat, dat niet afgedankt is, zodat het weer functioneert zoals bedoeld bij de oorspronkelijke productie. Met als doel om een specifiek probleem op te lossen en het product weer operationeel te maken zoals bedoeld. Voordat je begint met het opzetten van een reparatieplek of repair café is het goed om in kaart te brengen: hoe je netwerk eruitziet, hoe zit het met de vraag naar reparatie of gerepareerde producten en is het belangrijk om startkapitaal bijeen te brengen. In het inspiratiedocument reparatie vind je praktische handvatten hoe je aan de slag kunt met reparatie en staan ook veel praktijkvoorbeelden van verschillende circulaire ambachtscentra beschreven.

Er is een grote diversiteit van activiteiten die je op kunt zetten rondom reparatie. Denk aan een reparatiewerkplaats voor particulieren in de kringloop of een reparatieplek voor producenten of retailers. Een fietsenwerkplaats waarbij vaak ook wordt samengewerkt met het ANWB-fietsenplan of met de gemeenten voor het opknappen van weesfietsen. Daarnaast kun je ook workshops opzetten om inwoners reparatieskills bij te brengen. Zo zijn er ook veel producten geschikt voor reparatie, denk aan meubels, fietsen, textiel en elektronica.

Als het om reparatie van afgedankte elektr(on)ische apparaten gaat, dan betreft het reparatie van elektr(on)ische afvalstoffen. Dan is de Regeling afgedankte elektrische en elektronische apparatuur (RAEEA) van toepassing. Deze regeling heeft als doel bij te dragen aan duurzame productie en gebruik van elektr(on)ische apparatuur. Daarin zijn regels opgenomen over het op de juiste manier verwerken van elektr(on)ische apparaten (artikel 11 Raeea). Voor bepaalde verwerkingshandelingen is een Cenelec conformiteitsverklaring, ook wel certificaat, vereist (artikel 11 lid 3 RAEEA).

Reparatie van AEEA met uitsluitende nieuwe of bij gecertificeerde verwerkers vrijgemaakte tweedehands onderdelen wordt toegestaan zonder Cenelec-certificaat. Wel blijft de overige afvalwetgeving van kracht. Wanneer voor de reparaties onderdelen worden geoogst uit andere AEEA is het circulair ambachtscentrum (CA) verplicht om een Cenelec-certificeringen te behalen.

Wanneer een CA elektrische en elektronische apparaten ontvangt die geen afvalstof zijn (EEA) en deze worden gerepareerd met uitsluitende nieuwe of bij gecertificeerde verwerkers vrijgemaakte tweedehands onderdelen, wordt dit toegestaan zonder Cenelec-certificaat.

Je mag elektrische apparaten repareren zonder Cenelec certificering, zolang deze apparaten geen afvalstatus hebben en deze worden gerepareerd met uitsluitend nieuwe of bij gecertificeerde verwerkers vrijgemaakte tweedehands onderdelen. Dat betekent dat je deze apparaten apart moet inzamelen, en dat geverifieerd wordt door een bevoegde medewerker dat de apparaten in aanmerking komen voor hergebruik en er een afnemer is die ze te koop gaat aanbieden. Zie verder de Handreiking voortgezet gebruik op de milieustraat.

Ja, je mag gerepareerde producten weer verkopen in de kringloopwinkel. Zie hiervoor ook de handreiking (A)EEA.

In het verleden zijn er, zowel vanuit Rijkswaterstaat als het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, een prijsvraag en verschillende Specifieke Uitkeringen voor Gemeenten (SPUKs) geweest om gemeenten te helpen een circulair ambachtscentrum (CA) op te zetten of verder te brengen. Vanwege vermindering in middelen bij bij het ministerie is in 2025 aangekondigd dat er geen nieuwe specifieke uitkeringen aan gemeenten voorzien zijn voor het ontwikkelen van CA. De regeling wordt dus niet voortgezet.

We houden wel een overzicht bij van andere subsidies waar je mogelijk voor in aanmerking komt als CA (in oprichting), zowel op circulair als op sociaal gebied.

Mooi dat je reststromen een tweede leven wil geven! Je kan het beste een kijkje nemen op de interactieve kaart. Daar zie je welke circulaire ambachtscentra er in jouw regio zijn. Je kan ze benaderen met je vraag via het emailadres dat op de kaart aangegeven staat. Er is ook een Whatsappgroep waarin soms materialen worden aangeboden ter overname.

Als je als werknemer aan de slag wil bij een circulair ambachtscentrum (CA), kan je de volgende stappen ondernemen:

• Kijk op de interactieve kaart naar welk CA bij jou in de buurt is gevestigd. Let daarbij op de kleuren van de legenda: sommige CA zijn nog in opbouw en zullen waarschijnlijk geen werkplek hebben.
• Neem contact op met je Regionaal Werkcentrum om te bekijken welke mogelijkheden voor werk er zijn.
• Wil je aan de slag bij een kringlooporganisatie? Vind een kringloopwinkel bij jou in de buurt via de website van BKN en neem contact op met die organisatie.
• Wil je aan de slag bij een werkontwikkelbedrijf? Neem contact op met Cedris.

Als je zelf een circulair ambachtscentrum (CA) wil starten, is de Startersgids een goed vertrekpunt. Hier vind je de 10 stappen om een CA op te zetten, gebaseerd op praktijkervaringen.

In de Toolbox Starten met een CA vind je meer handige informatie, zoals tips om aan de slag te gaan, infographics, een PowerPoint en een checklist. Je vindt daar ook voorbeelden van intentie- en samenwerkingsovereenkomsten.

Als je wil sparren over hoe je een CA opzet, kan je ook een adviesgesprek aanvragen via het contactformulier.